(ဘာသာပြန်သတင်းဆောင်းပါး) စက်တင်ဘာ ၁၀
TikTok၊ YouTube နဲ့ Facebook တို့မှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ ဗီဒီယိုတွေကြောင့် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံမှာ အတ္တလန်တိတ်သမုဒ္ဒရာရေတွေ တစ်ညတည်းနဲ့ ရုတ်တရက်ခန်းခြောက်သွားတယ်၊ ဒါမှမဟုတ် အလွန်အမင်းဆုတ်သွားတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေက ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စိုးရိမ်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။
ဗီဒီယိုတွေထဲမှာ ပင်လယ်ကြမ်းပြင်ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းကြီး ပေါ်ထွက်လာတာ၊ လှေတွေ သောင်တင်ကျန်ခဲ့တာနဲ့ ရေထဲကနေ “ကျွန်းသစ်” တစ်ခု ပေါ်လာသလို မြင်တွေ့ရတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
တချို့လူတွေက ဒီဖြစ်စဉ်ကို “ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ဘေး” ဒါမှမဟုတ် ကမ္ဘာပျက်မယ့် နိမိတ်လက္ခဏာတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အာဂျင်တီးနားမှာ ပင်လယ်ရေပျောက်ကွယ်သွားတယ်ဆိုတဲ့ ပြောဆိုချက်တွေဟာ မှန်ကန်မှုမရှိပါဘူး။
ဗီဒီယိုတွေထဲက ပင်လယ်ရေဆုတ်ခွာမှု ဖြစ်စဉ်ကတော့ အမှန်တကယ်ဖြစ်ပွားခဲ့တာဖြစ်ပေမယ့် ပင်လယ်ရေဟာ အပြီးအပိုင် “ခန်းခြောက်သွားတာ” ဒါမှမဟုတ် ကမ္ဘာမြေကြီးအတွင်း ပျောက်ဝင်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။
အဆိုပါဖြစ်စဉ်ဟာ ရာသီဥတုနဲ့ သဘာဝအခြေအနေများ ပေါင်းစပ်သက်ရောက်မှုကြောင့် ခဏတာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ သဘာဝဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
အာဂျင်တီးနားမှာ ဘာဖြစ်ခဲ့တာလဲ ဗိုင်းရယ်ဖြစ်နေတဲ့ ဗီဒီယိုတွေကို အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ၊ Buenos Aires ပြည်နယ်အတွင်းရှိ နာမည်ကျော် ပင်လယ်ကမ်းခြေအပန်းဖြေမြို့ Mar del Plata ရဲ့ ကမ်းရိုးတန်းမှာ ရိုက်ကူးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နာရီအတော်ကြာအတွင်း ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ဟာ ကမ်းစပ်ကနေ သိသိသာသာ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပါတယ်။
အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံရဲ့ ထိပ်တန်းသတင်းစာ La Nación ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ပင်လယ်ရေအောက်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် မြုပ်နေတဲ့ Restinga del Faro လို့ခေါ်တဲ့ အမြဲတမ်းတည်ရှိနေတဲ့ ကျောက်ဆောင်အစုအဝေးကြီး ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပါတယ်။
အဆိုပါကျောက်ဆောင်ဟာ ပုံမှန်အားဖြင့် ရေအောက်မှာ ရှိနေတာကြောင့် ရုတ်တရက် ပေါ်လာချိန်မှာ ခရီးသွားတွေက ကျွန်းသစ်တစ်ခု ပေါ်လာတယ်လို့ ထင်မှတ်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီရေစက်ဝန်း ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်လာတဲ့အခါ ပင်လယ်ရေဟာ အဲဒီနေ့အတွင်းမှာပဲ ပုံမှန်အဆင့်ကို ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ပါတယ်။
ပင်လယ်ရေ ဘာကြောင့် ဆုတ်သွားတာလဲ ပင်လယ်ရေ ပုံမှန်ထက် သိသိသာသာ ဆုတ်ခွာသွားစေဖို့ ယာယီသဘာဝအခြေအနေ အများအပြား ပေါင်းစပ်သက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။
ကမ်းလွန်ဘက်သို့ တိုက်ခတ်တဲ့ လေပြင်းများ (Wind Setdown) — ဒေသတွင်း ရေကြောင်းမီဒီယာ Pescare ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ကမ်းခြေကနေ ပင်လယ်ပြင်အတွင်းဘက်သို့ အချိန်ကြာမြင့်စွာ လေပြင်းတိုက်ခတ်တဲ့အခါ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်က ရေတွေကို ကမ်းရိုးတန်းနဲ့ ဝေးရာဘက်သို့ တွန်းပို့နိုင်ပါတယ်။
အဲဒီအခြေအနေကြောင့် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ဟာ သိသိသာသာ နိမ့်ကျသွားနိုင်ပါတယ်။
လေထုဖိအား ပြောင်းလဲမှု — လေထုဖိအား သိသိသာသာ ပြောင်းလဲတဲ့အခါ ဒေသတွင်း ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် ယာယီပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ကမ်းရိုးတန်းရေတွေကို ပင်လယ်ပြင်ဘက်သို့ တွန်းပို့နိုင်ပါတယ်။
ဒီရေအလွန်နိမ့်ကျခြင်း — ရာသီဥတုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တဲ့ သက်ရောက်မှုတွေဟာ သဘာဝအတိုင်း ဒီရေနိမ့်ကျနေတဲ့အချိန်နဲ့ တိုက်ဆိုင်ခဲ့တာကြောင့် ပင်လယ်ရေဆုတ်ခွာမှုဟာ ပိုမိုသိသာထင်ရှားခဲ့ပါတယ်။
ရာသီဥတုဆိုင်ရာ အင်အားတွေကြောင့် ပင်လယ်ရေတွေကို ကမ်းရိုးတန်းကနေ ဝေးရာဘက်သို့ တွန်းပို့တဲ့ ဒီဖြစ်စဉ်ကို သိပ္ပံနည်းကျအားဖြင့် Wind Setdown သို့မဟုတ် Meteorological Low Tide လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒါဟာ လေပြင်းကြောင့် ပင်လယ်ရေတွေကို ကုန်းတွင်းဘက်သို့ တွန်းတင်တဲ့ Storm Surge ဖြစ်စဉ်ရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ပါတယ်။
ဆူနာမီ ဖြစ်မယ့် လက္ခဏာလားပင်လယ်ရေ ရုတ်တရက်ဆုတ်သွားတဲ့အခါ လူအများက ဆူနာမီလာမယ့် သတိပေးချက်လို့ ယူဆလေ့ရှိပါတယ်။
ဆူနာမီတွေဟာ ပုံမှန်အားဖြင့် ပင်လယ်အောက်ငလျင် ဒါမှမဟုတ် ပင်လယ်အောက်မြေပြိုမှုတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တာပါ။
အဲဒီလိုဖြစ်စဉ်တွေမှာ ဆူနာမီလှိုင်းကြီး မဝင်ရောက်မီ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ပင်လယ်ရေဟာ လျင်မြန်စွာ ဆုတ်ခွာသွားနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် Mar del Plata မှာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်ကတော့ နာရီပေါင်းများစွာ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ လေနဲ့ ရာသီဥတုအခြေအနေတွေကြောင့် ဖြစ်တာဖြစ်ပြီး ဆူနာမီအန္တရာယ်ရဲ့ လက္ခဏာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း မရှိပါဘူး။
ကမ္ဘာ့အခြားဒေသတွေမှာလည်း ရာသီဥတုကြောင့် ပင်လယ်ရေ ယာယီဆုတ်ခွာတဲ့ အလားတူဖြစ်စဉ်တွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။
ဥပမာအားဖြင့် အင်အားပြင်းမုန်တိုင်းတွေဟာ ရေတိမ်ပိုင်း ပင်လယ်အော်တချို့က ပင်လယ်ရေကို ယာယီအားဖြင့် အဝေးဘက်သို့ တွန်းပို့နိုင်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အဆိုပါ ထူးခြားတဲ့ ပင်လယ်ရေဆုတ်ခွာမှုကြောင့် ပုံမှန်အားဖြင့် ရေအောက်မှာ မြုပ်နေတဲ့ သဲပြင်နဲ့ ကျောက်ဆောင်အစုအဝေးတွေ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပါတယ်။
ရာသီဥတုနဲ့ သဘာဝအခြေအနေတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ ဒီဖြစ်စဉ်ဟာ ယာယီသာဖြစ်ပြီး အချိန်တိုအတွင်း ပြီးဆုံးသွားကာ အဲဒီနေ့မှာပဲ ပင်လယ်ရေဟာ ပုံမှန်အဆင့်ကို ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ပါတယ်။
အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံမှာ ပင်လယ်ရေဟာ အပြီးအပိုင် ခန်းခြောက်သွားတာ၊ ပျောက်ကွယ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။
ကမ္ဘာမြေကြီးကွဲထွက်ပြီး ပင်လယ်ရေတွေကို မျိုချလိုက်တာလည်း မဟုတ်သလို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ဘေးတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ လက္ခဏာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။
Ref: အွန်လိုင်းခါဘာရ်
Telegram – t.me/positiveanglenews
#PAN